Sunucu (server), internet ya da yerel ağ üzerinden başka cihazlara hizmet veren ve 7/24 çalışan bir bilgisayardır. Bir web sitesini açtığınızda tarayıcınız bir sunucuya bağlanır; sayfa, görseller ve veriler o sunucudan size gönderilir.
Sunucuya bağlanan cihazlara “istemci” (client) denir. Telefonunuz, bilgisayarınız ya da bir uygulama istemcidir; sunucu ise isteği karşılayan taraftır.
Sunucu ne işe yarar?
Bir sunucu aynı anda birçok görevi üstlenebilir. En yaygın kullanım alanları şunlardır:
- Web sunucusu: Web sitelerini ve e-ticaret mağazalarını ziyaretçilere sunar.
- E-posta sunucusu: Kurumsal e-postaları alır, gönderir ve saklar.
- Veritabanı sunucusu: Müşteri, sipariş ve stok gibi verileri tutar; MySQL, PostgreSQL ve MSSQL bunlara örnektir.
- Uygulama sunucusu: Muhasebe, ERP ya da CRM gibi yazılımları ekibinizin her yerden kullanmasını sağlar.
- Dosya ve yedek sunucusu: Dosyaları merkezi bir yerde saklar, düzenli yedek alır.
- Oyun sunucusu: Çok oyunculu oyunlarda oyuncuları aynı dünyada buluşturur.
Sunucu ile normal bilgisayar arasındaki fark
Teknik olarak her bilgisayar sunucu gibi çalışabilir. Ama sunucular, kesintisiz ve güvenli hizmet verecek şekilde tasarlanır:
| Sunucu | Normal bilgisayar | |
|---|---|---|
| Çalışma süresi | 7/24, yıllarca kesintisiz | Günlük kullanım, açılıp kapanır |
| Donanım | Sunucu işlemcisi (ör. Xeon), ECC RAM, yedekli disk ve güç kaynağı | Masaüstü işlemci ve standart RAM |
| Bağlantı | Veri merkezi hattı, sabit IP, DDoS koruması | Ev ya da ofis interneti, çoğunlukla değişken IP |
| Ortam | Klimalı, jeneratörlü, güvenlikli veri merkezi | Ev ya da ofis |
| Yönetim | Uzaktan: kontrol paneli, SSH ya da uzak masaüstü | Ekran, klavye ve fare başında |
Sunucu türleri
Bir sunucuyu kullanmanın birkaç yolu vardır. Fark; ne kadar kaynağa sahip olduğunuzda ve yönetimin kimde olduğundadır.
- Paylaşımlı hosting: Bir sunucuda birçok sitenin barındırıldığı hizmettir. Siz sadece cPanel gibi bir panel kullanırsınız; sunucu yönetimi hosting firmasındadır. Web sitesi ve e-posta için en ekonomik çözümdür.
- VPS (sanal sunucu): Fiziksel bir sunucu sanallaştırmayla bölünür ve size root yetkili, bağımsız bir sanal sunucu verilir.
- VDS: VPS'e benzer, ama işlemci çekirdekleri size garanti edilir; yoğun iş yükleri içindir. Ayrıntılar için VDS nedir? yazımıza bakın.
- Cloud sunucu: Bulut altyapı üzerinde, kaynakları %100 paylaşımsız çalışan sanal sunucudur. Ayrıntılar için Cloud sunucu nedir? yazımıza bakın.
- Fiziksel (dedicated) sunucu: Makinenin tamamı sizindir. Özel donanım ya da makine başına lisanslanan bir yazılım gerektiğinde tercih edilir.
- Co-location: Kendi sunucunuzu veri merkezine yerleştirirsiniz; enerji, soğutma ve internet bağlantısı veri merkezinden gelir.
| Paylaşımlı hosting | VPS | VDS / Cloud | |
|---|---|---|---|
| Sunucu yönetimi | Hosting firması | Siz | Siz |
| Root / yönetici yetkisi | Yok | Var | Var |
| Kaynaklar | Diğer hesaplarla paylaşılır | Size ayrılmış vCPU ve RAM | Garantili ya da %100 paylaşımsız çekirdek |
| Teknik bilgi | Panel kullanmak yeterli | Temel sunucu yönetimi | Temel sunucu yönetimi |
| Kimin için | Kurumsal site, blog, küçük mağaza | Özel yazılım, test, küçük uygulama | Yoğun trafik, veritabanı, kurumsal uygulama |
| Başlangıç fiyatı | 0,99 $/ay (yıllık) | 5,49 $/ay | 8,99 $/ay (VDS) |
Fiyatlar Plus Datacenter paketlerine göredir; hosting fiyatı yıllık ödeme, VPS ve VDS fiyatları aylık ödeme içindir. Türleri yan yana görmek için sunucu karşılaştırma sayfamıza bakın.
Hangi sunucuya ihtiyacım var?
- Kurumsal bir site, blog ya da WordPress mağazası açacaksanız: Paylaşımlı hosting yeterlidir; sunucu yönetimiyle uğraşmazsınız.
- Kendi yazılımınızı kuracak, Docker ya da özel bir servis çalıştıracaksanız: VPS ile başlayın.
- Trafiğiniz yüksekse ya da veritabanı ağır bir uygulamanız varsa: VDS veya cloud sunucu seçin.
- Kendi donanımınız varsa: Co-location ile veri merkezine yerleştirebilirsiniz.
Emin değilseniz küçük başlayın: sanal sunucularda ihtiyacınız büyüdükçe bir üst pakete geçebilirsiniz.
Sunucu seçerken nelere dikkat etmeli?
- İşlemci nesli: Çekirdek sayısı kadar işlemcinin yaşı da önemlidir. Eski nesil bir işlemci, güncel bir Xeon Gold'un gerisinde kalır.
- Disk tipi: NVMe SSD, klasik SATA SSD'den kat kat hızlıdır.
- Trafik ve port hızı: Aylık trafik sınırı ve aşım ücreti olup olmadığını kontrol edin.
- DDoS koruması: Saldırı anında sunucunun kapatılması değil, trafiğin filtrelenmesi gerekir.
- Lokasyon: Kullanıcılarınız Türkiye'deyse sunucunun da Türkiye'de olması gecikmeyi düşürür.
- Yedekleme: Yedeklerin ne sıklıkla alındığını ve nerede saklandığını sorun.
- Destek: Sorun yaşadığınızda ne kadar hızlı ve hangi kanaldan yanıt alacağınızı öğrenin.
Sık sorulan sorular
Sunucu kiralamak mı, satın almak mı daha mantıklı?
Çoğu proje için kiralamak daha mantıklıdır: donanım, elektrik, soğutma ve internet bağlantısı maliyeti size düşmez, arızalarla uğraşmazsınız ve ihtiyacınız büyüdükçe kolayca yükseltebilirsiniz.
Evde sunucu kurulur mu?
Kurulabilir ama önerilmez. Ev interneti genellikle sabit IP sunmaz, yükleme hızı düşüktür; elektrik kesintisi ya da arızada hizmetiniz durur. Ciddi bir proje için veri merkezindeki bir sunucu çok daha güvenilirdir.
Sunucuya nasıl bağlanılır?
Linux sunuculara SSH ile, Windows sunuculara uzak masaüstü (RDP) ile bağlanılır. Paylaşımlı hostingte ise cPanel, DirectAdmin ya da Plesk gibi bir kontrol paneli kullanılır.
Sunucu ile hosting arasındaki fark nedir?
Hosting, bir sunucunun kaynaklarının paylaşılarak sitenize ayrılan kısmıdır ve yönetimi hosting firmasındadır. Sunucu kiraladığınızda ise işletim sistemi dahil tüm yönetim size aittir.
Sunucunun nerede olduğu neden önemli?
Sunucu kullanıcılarınıza ne kadar yakınsa sayfalar o kadar hızlı açılır. Ayrıca bazı kurumlar verilerinin belirli bir ülkede tutulmasını ister.
VPS sunucu, aylık 5,49 $'dan
Root yetkisi, NVMe SSD, limitsiz trafik ve ücretsiz taşıma. İstanbul veri merkezinde.